Pistache latte, matcha oat flat white, het staat inmiddels op elk terras van Amsterdam tot Zwolle. Maar in de koffiebars die voorop lopen, wordt er alweer met iets anders geëxperimenteerd. Yuzu, miso, pandan en ube duiken op in kopjes waar tot voor kort alleen espresso en melk in zaten. Geen gimmick voor één weekend, maar een verschuiving die je dit najaar steeds vaker op menukaarten gaat zien.
Pistache en matcha zijn ineens gedateerd
Twee jaar geleden was pistache nog spannend. Nu staat het naast matcha op elk lijstje "dit vind iedereen al normaal". Baristas zoeken daarom naar smaken die nog niet zijn platgetreden op Instagram. De nieuwe lichting komt vooral uit de Aziatische keuken: yuzu (een citrusvrucht die zoeter en bloemiger smaakt dan citroen), pandan (een groen kruid met een romige, licht vanille-achtige toon) en miso, de gefermenteerde sojapasta die je eerder in soep verwachtte dan in je koffie.
Klinkt gek, werkt verrassend goed. Miso brengt een zoute, umami-diepte die het bittere van espresso juist afrondt in plaats van overschreeuwt, ongeveer zoals een snufje zout een chocoladetaart beter maakt.
In specialty koffiebars in Amsterdam, Utrecht en Rotterdam staan deze smaken inmiddels op de seizoenskaart, meestal als tijdelijke variant naast de vaste latte's. Vraag gerust naar de "speciale" of "seizoens"-optie op het menu, veel baristas testen dit soort dranken eerst als beperkte oplage voordat ze ze definitief opnemen.
Waarom dit precies nu gebeurt
Drie dingen komen samen. Ten eerste is er in Nederland een duidelijke opmars van functionele koffie: mensen mixen hun espresso al met eiwitpoeder of collageen, dus een lepel miso is minder gek dan het lijkt. Ten tweede groeit het aanbod Aziatische fusion-cafés in de grote steden, waardoor deze ingrediënten simpelweg voorradig zijn achter de bar. Ten derde speelt dezelfde beweging die je ziet bij drank in bredere zin: consumenten kiezen bewuster, minder vaak uit eten of op stap, maar willen dan wel iets bijzonders. Diezelfde bewustere houding zie je terug in hoe mensen tegenwoordig alcoholvrij borrelen zijn gaan waarderen: minder, maar dan wel iets dat de moeite waard is.
Er zit ook een simpele verklaring achter: mensen zijn de afgelopen jaren avontuurlijker gaan proeven. Wie eenmaal gewend is aan exotische smaken bij het avondeten, verwacht dat ook van zijn koffie. Diezelfde nieuwsgierigheid zag je terug toen ongebruikelijke wijnsoorten ineens populair werden op zomerse terrassen.
Zo proef je het zonder naar Tokio te vliegen
Je hoeft niet te wachten tot je favoriete koffiebar dit oppikt. Met een paar potjes uit de toko maak je het thuis na:
- Yuzu latte: een theelepel yuzu-siroop of -sap onderin, daarna warme melk en een dubbele espresso erbovenop. De zuurgraad van de yuzu snijdt mooi door de romigheid heen.
- Pandan latte: gebruik pandan-extract of -siroop (verkrijgbaar bij toko's en steeds vaker bij de grotere supermarkten) samen met kokosmelk in plaats van gewone melk voor een zachte, groene kop koffie.
- Miso espresso: los een halve theelepel witte miso op in een klein beetje warm water, voeg toe aan je espresso en werk af met een scheutje melk. Begin klein, miso is krachtiger dan je denkt.
Wil je het zonder gedoe restaurantwaardig krijgen? Dezelfde shortcuts die werken bij een snel avondeten, werken ook hier: goede basisingrediënten, weinig stappen. We schreven al eerder over hoe je restaurantkwaliteit thuis haalt zonder er een halve dag mee bezig te zijn, en dat principe geldt net zo goed voor je koffiezetapparaat als voor je fornuis.
Niet elke smaak gaat het redden
Niet alles wat op een menukaart in Tokio of Seoul staat, vertaalt zich naar de Nederlandse smaak. Ube, de paarse yam die in de Filipijnse keuken populair is, oogt spectaculair op foto's maar smaakt vrij subtiel, waardoor het risico bestaat dat het vooral een kleurtje wordt in plaats van een echte smaakervaring. Miso en yuzu hebben een duidelijker, herkenbaarder profiel en daarom een grotere kans om te blijven hangen zodra de eerste nieuwsgierigheid voorbij is.
De vrucht yuzu zelf is in Japan en Korea al eeuwenlang een basisingrediënt, dus wat hier nieuw voelt, is voor een groot deel van de wereld doodnormaal. Wie meer wil weten over de herkomst van de vrucht kan terecht op Wikipedia, net als bij de geschiedenis van miso, dat al meer dan duizend jaar in de Japanse keuken wordt gebruikt.
Houd bij het kiezen van een nieuwe smaak ook rekening met wat je toch al lekker vindt. Hou je van romige, licht zoete koffie, begin dan bij pandan. Ben je juist fan van fris en scherp, dan is yuzu een logischere eerste stap dan miso, dat door de umami-toon wat verder van een klassieke koffiesmaak af staat.
Dit is wat je morgen anders bestelt
Je hoeft niet meteen je vaste cappuccino in te ruilen. Maar de volgende keer dat een koffiebar iets met yuzu, pandan of miso op het bord heeft staan, is het de moeite waard om het te proberen voordat het net zo gewoon wordt als pistache nu is. Over een jaar bestel je het misschien zonder erbij na te denken, en dan wil je toch kunnen zeggen dat je het als een van de eersten proefde.